(na podstawie zapisków Stanisława Radomyskiego)
Helena Mniszek, w rodzinie zwana Halszką, urodziła się 4 lutego 1880 roku w Kurczycach nad rzeką Słucz na Wołyniu (dziś obwód żytomierski). Spotyka się również inną datę jej urodzenia, jednak na płycie nagrobnej widnieje dzień 4 lutego 1880 roku.
Pochodziła z jednej z najstarszych rodzin szlacheckich ziemi mielnickiej – Mniszków Tchorznickich, znanej w źródłach od XV wieku. Ród ten wydał wielu ludzi zasłużonych dla kraju: duchownych, urzędników i wojskowych.
Otrzymała bardzo staranne wychowanie domowe, biegle władała czterema językami obcymi. W młodości często podróżowała po Ukrainie wraz z ojcem, Michałem Mniszkiem Tchorznickim, plenipotentem hrabiego Męcińskiego. Podczas tych podróży bywała w licznych dworach ziemiańskich, gdzie wsłuchiwała się w autentyczne, barwne opowieści gospodarzy – i tam dojrzewała jej wyobraźnia pisarska.
Od najmłodszych lat wyróżniała się zdolnościami narratorskimi, miała talent plastyczny i muzyczny, pięknie grała na fortepianie. Jej ulubioną lekturą była Trylogia Sienkiewicza, z której recytowała całe fragmenty z pamięci.
Zadebiutowała powieścią „Trędowata”, która przyniosła jej ogromną popularność. Książka stała się jednym z największych bestsellerów dwudziestolecia międzywojennego, doczekała się licznych wydań i dwóch ekranizacji filmowych. W latach poprzedzających I wojnę światową oraz w okresie międzywojennym Helena Mniszek należała do najpoczytniejszych polskich powieściopisarek.
Była dwukrotnie zamężna, matka czterech córek. Oprócz pisania prowadziła majątki ziemskie i pracowała społecznie. Ostatnie lata życia spędziła w Sabniach na Podlasiu, dokąd wróciła po wysiedleniu przez Niemców.
Zmarła 18 marca 1943 roku w Sabniach.
Stanisław Radomyski
Dopisek redakcyjny prawnuka
Ten tekst powstał na podstawie rodzinnych zapisków Stanisława Radomyskiego – krewnego Heleny Mniszek i świadka pamięci przekazywanej w rodzinie. Został opracowany i skrócony przeze mnie, jej prawnuka, z intencją zachowania zarówno faktów, jak i tonu osobistego wspomnienia.
Michał Rażniewski
Więcej
